Kategori: Makaleler

Kanaatkâr İnsan Nedir? Bir Hikâyeyle Hayatın Özünü Keşfetmek Bir Hikâyeyle Başlayalım… Kış güneşi dağların ardından yavaşça yükselirken, küçük bir kasabanın dar sokaklarında yürüyen iki dostun ayak sesleri yankılanıyordu. Ahmet ve Elif… Biri hayatı hesaplarla, planlarla yöneten bir adamdı; diğeri ise kalbin sesini dinleyen, insan ilişkilerinde sezgilerini rehber edinen bir kadındı. İkisi de farklıydı ama aynı arayıştaydılar: Gerçek mutluluğu bulmak… Ahmet yıllardır çalışıyor, çabalıyor, daha fazlası için uğraşıyordu. Kariyer basamaklarını hızla tırmanmıştı ama hâlâ içinde bir boşluk hissediyordu. Elif ise çok daha sade bir hayat sürüyordu. Azıyla yetinmeyi öğrenmiş, sahip olduklarına şükretmeyi alışkanlık hâline getirmişti. Onu gören herkes “Nasıl bu kadar…

Öğrenmenin Işığında: Cam Çiziklerini Gidermenin Pedagojik Serüveni Bir eğitimci olarak her gün yeniden farkına vardığım bir gerçek var: Öğrenme, yalnızca bilgi edinmek değil, aynı zamanda dünyaya bakışımızı dönüştürme sürecidir. Tıpkı bir pencere camının ardındaki manzarayı daha net görebilmek için çiziklerin silinmesi gibi, öğrenme de zihnimizin önündeki bulanıklıkları temizler. “Pencere camı çizikleri nasıl giderilir?” sorusu bu anlamda yalnızca pratik bir merak değil, aynı zamanda pedagojik bir metafordur — öğrenme, fark etme ve düzeltme eylemlerinin bir bileşimidir. Camdaki Çizikler: Deneyimle Öğrenmenin Somut Yansıması Cam üzerindeki küçük çizikler, tıpkı insan zihninde biriken hatalar, ön yargılar veya eksik öğrenmeler gibidir. Öğrenme teorileri bize, özellikle…

Kızılay Uzay Çadırı Nerede? İnsan Davranışının Uzayla Teması Üzerine Psikolojik Bir Bakış Giriş: Bir Psikoloğun Meraklı Bakışıyla Uzaya Dokunmak Bir psikolog olarak, insanın “bilinmeyene yönelme” eğilimi beni her zaman büyülemiştir. Kızılay’ın “Uzay Çadırı” projesi bu eğilimin somut bir örneğidir. Çocukların ve yetişkinlerin gökyüzüne, yıldızlara ve gezegenlere dokunma arzusunu sahici bir deneyime dönüştüren bu proje, yalnızca bir uzay temalı çadır değildir. Bu mekân, insan zihninin merakla, keşif duygusuyla ve toplumsal etkileşimle nasıl bütünleştiğini gösteren psikolojik bir laboratuvar gibidir. Uzay Çadırı: Bilişsel Bir Deneyim Olarak Keşfetme Dürtüsü Kızılay Uzay Çadırı, Türkiye’nin çeşitli illerinde kurulan, taşınabilir bir eğitim ve keşif alanıdır. “Kızılay uzay…

Kız İsteme Adetleri Nelerdir? Psikolojik Bir Bakış Bir psikolog olarak her zaman insanların gündelik ritüellerinde, toplumsal davranışlarında ve özellikle de duygusal anlam yükledikleri geleneklerde bir derinlik ararım. “Kız isteme” adeti de tam olarak bu türden bir davranış biçimidir. Yüzeyde basit bir evlilik süreci adımı gibi görünse de, aslında bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji açısından birçok katmanı olan bir törendir. Bu yazıda, “kız isteme” geleneğini sadece kültürel bir alışkanlık olarak değil, insan zihninin ve toplumun ortak bilinçaltına açılan bir pencere olarak inceleyeceğiz. — Bilişsel Psikoloji Açısından: Ritüelin Anlamlandırma Süreci Bilişsel psikoloji, insanların dünyayı nasıl algıladıkları, yorumladıkları ve anlamlandırdıklarıyla ilgilenir. Kız isteme…

Kapı Aksesuarları Nelerdir? Psikolojik Bir Bakış Bir psikolog olarak insan davranışlarını gözlemlerken, fark ediyorum ki bazen en basit nesneler bile zihin dünyamızın derinliklerine ayna tutar. Kapı aksesuarları da bunlardan biridir. Bir kapı kolu, tokmağı ya da menteşesi yalnızca bir işlevi yerine getirmez; aynı zamanda bireyin bilişsel, duygusal ve sosyal yönlerini yansıtan sembolik anlamlar taşır. Bir kapıya dokunmak, aslında bir sınıra, bir geçişe, hatta bazen bir fırsata dokunmaktır. Bilişsel Psikoloji Perspektifinden Kapı Aksesuarları Bilişsel psikoloji, insanın çevresini nasıl algıladığını, yorumladığını ve anlamlandırdığını inceler. Bu açıdan bakıldığında, kapı aksesuarları yalnızca nesneler değil, zihnimizdeki “geçiş” kavramının dışa vurumudur. Kapı koluna uzanırken beynimiz, “açma”…

Haklı Gurur Ne Demek? – Toplumsal Yapıların İçinde Onurun Sessiz Hikayesi Toplumun İçinden Bir Gözlem: Gururun Sosyolojik Yolculuğu Bir sosyolog olarak “haklı gurur” kavramına bakmak, insan ilişkilerinin dokusuna bakmak gibidir. Her ilmek, bir toplumsal normun, bir rolün, bir beklentinin izini taşır. İnsan, yalnız bir varlık değildir; onun gururu da yalnızca bireysel bir duygu değildir. Toplumun içinde yaşarken gurur, bir tür kimlik ifadesine dönüşür. Kimi zaman sessiz bir direnç, kimi zaman görünmez bir kabul biçimidir. Haklı gurur, başkalarını ezmeden, kendi varlığını savunmanın erdemli biçimidir. Toplumsal Normlar ve Gururun Meşruiyeti Her toplum, bireylere nasıl davranmaları gerektiğini söyleyen normlar üretir. Bu normlar, hangi…

Kalp kalbe karşı deyim mi? Duyguların görünmez köprüsüne samimi bir yolculuk Bir gün fark ettim: Bazı insanlar vardır, daha kapıdan girerken içeri “senin gibiler” der. Sesleri tanıdık, gülüşleri ısınak, kelimeleri sanki içimizden geçip gelmiş gibi. “Kalp kalbe karşıdır” dediğimiz o an işte burada filizlenir. Peki ama sık sorulan o soru: “Kalp kalbe karşı deyim mi?” Gelin, bu sözün dildeki yerini, kökenine uzanan izlerini, bugünkü yansımalarını ve yarına dair taşıdığı ihtimalleri, arkadaş masasında konuşur gibi, ama bir o kadar derinlikli biçimde birlikte açalım. “Kalp kalbe karşıdır” deyim mi, atasözü mü? Kısa cevap: Genellikle atasözü olarak kabul edilir. Neden mi? Çünkü deyimler…

Haraç Ne Demek TDK? Tarihten Günümüze Bir Kavramın Dönüşen Hikâyesi Kelimelerin hikâyeleri vardır. Bazıları zamanla anlam değiştirir, bazılarıysa çağlardan bugüne aynı yankıyı taşır. “Haraç” kelimesi de bunlardan biri. Bir gün, tarih meraklısı bir arkadaşım bana “TDK’ye göre haraç tam olarak ne demek?” diye sorduğunda fark ettim ki, bu kelimeyi hep olumsuz çağrışımlarla duymamıza rağmen, kökeni çok daha derin bir anlam barındırıyor. Bu yazıda, Türk Dil Kurumu’nun tanımıyla “haraç” kavramının hem tarihsel hem toplumsal serüvenine birlikte bakalım. TDK’ye Göre Haraç Ne Demektir? Türk Dil Kurumu’na göre haraç, “egemen bir devlete bağlı ülkelerin veya kişilerin ödedikleri yıllık vergi” anlamına gelir. Ayrıca mecaz…

Hortum Girdap Nasıl Oluşur? Antropolojik Bir Bakış Kültürlerin çeşitliliğini anlamaya çalışan bir antropolog için doğa olayları yalnızca fiziksel süreçler değildir; aynı zamanda insan topluluklarının anlam dünyalarını şekillendiren güçlü sembollerdir. Hortum ve girdap, doğanın dramatik yüzünü temsil ederken, kültürlerin ritüellerinde, inançlarında ve kimliklerinde farklı karşılıklar bulur. Bu yazıda, hortum girdabının oluşumunu bilimsel gerçeklerle açıklarken; aynı zamanda onun antropolojik boyutunu, yani insanın doğayla kurduğu sembolik ilişkiyi tartışacağız. — Hortum Girdap Nasıl Oluşur? Meteorolojik açıdan hortum, sıcak ve nemli hava ile soğuk ve kuru havanın şiddetli biçimde çarpışması sonucu ortaya çıkar. Bu çarpışma, atmosferde güçlü dikey rüzgâr kaymalarına neden olur. Yükselen hava akımı,…

Göbelek Sulusu Nasıl Yapılır? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Pedagojik Bir Yolculuk Bir eğitimci için her tarif, yalnızca bir yemeğin değil, aynı zamanda bir öğrenme sürecinin de ifadesidir. Çünkü öğrenmek, insanın kendini ve dünyayı dönüştürme biçimidir. Tıpkı bir öğrencinin ilk defa bir kavramı anlaması gibi, bir insanın “Göbelek sulusu nasıl yapılır?” sorusuna yanıt araması da bir keşif eylemidir. Bu süreçte bilgiye ulaşma, deneme-yanılma ve içselleştirme adımları, öğrenme teorilerinin canlı bir örneğini oluşturur. Göbelek sulusu yapmayı öğrenmek, aslında öğrenmenin özünü anlamak demektir. Göbelek Sulusu: Bilgiden Deneyime, Deneyimden Anlama Pedagojik açıdan öğrenme, bilginin deneyimle harmanlandığı bir süreçtir. John Dewey’in “yaparak öğrenme” anlayışı burada…