Merhabalar! Fofa olarak “Constellation nerede yayınlanıyor” konusunda aklınızdaki soruları yanıtlamak için buradayız.
Bomonti Türk birası mı? Bir Akşamın İçinden Gelen Eski Bir Hikâye
Okumaya Değer: Cam yünü ile mineral yünü aynı malzeme mi ?
Kayseri’de yaşadığım evin küçük balkonunda oturup eski defterlerimi karıştırdığım bir akşam, yıllar önce yazdığım bir cümle gözüme çarptı: “Bazı şeylerin nereden geldiğini bilmek, onlara olan sevgimizi azaltmaz; aksine onları daha anlamlı yapar.”
Bu cümleyi neden yazdığımı hatırladım. Çünkü o gece, arkadaşlarımla yaptığım sıradan bir sohbet, benim için küçük bir keşfe dönüşmüştü. Konumuz bir bira şişesiydi. Masanın üzerinde duran, üzerindeki eski tarz tasarımıyla dikkat çeken Bomonti şişesi…
Arkadaşım eline şişeyi alıp gülümseyerek “Bu bizim Türk biramız değil mi?” diye sormuştu.
O an içimde garip bir merak oluşmuştu. Çünkü ben de yıllarca Bomonti’yi sadece Türkiye’de doğmuş, büyümüş ve insanların hafızasında yer etmiş bir marka olarak düşünmüştüm. Ama gerçekten cevap bu kadar basit miydi? “Bomonti Türk birası mı?” sorusu aslında sadece bir marka sorusu değildi. İçinde tarih, göç, emek, şehir kültürü ve yılların biriktirdiği anılar vardı.
O gece eve döndüğümde günlük defterimi açtım ve bu sorunun peşine düşmeye karar verdim.
Kayseri’de Bir Gece ve Küçük Bir Merak
25 yaşındayım ve belki de en büyük alışkanlıklarımdan biri günlük tutmak. İnsanların çoğu yaşadıklarını sadece hatırlar, ben ise kelimelerin arasında saklamayı seviyorum. Çünkü bazı duygular zaman geçtikçe değişiyor. O an yaşadığın heyecan, kırgınlık ya da mutluluk yıllar sonra bambaşka bir anlam kazanabiliyor.
O gece de aynısı oldu.
Masada arkadaşlarımla otururken Bomonti hakkında konuşmaya başladık. Kimi arkadaşım “Yıllardır Türkiye’nin markası olarak biliyoruz” dedi. Bir başkası “Ama adı yabancı gibi geliyor” diye cevap verdi.
Ben de içimde küçük bir hayal kırıklığı hissettim. Çünkü insan bazen sevdiği şeylerin hikâyesini kendi kafasında farklı kuruyor. Bir şeyin sana ait olduğunu düşündüğünde, onun geçmişinde başka izler olduğunu öğrenmek tuhaf bir his bırakabiliyor.
Ama araştırdıkça bu duygum değişmeye başladı.
Çünkü bazı hikâyeler sadece “kimin yaptığı” ile anlatılmaz. Bazen bir şeyin aitliği, onun hangi topraklarda büyüdüğü, hangi insanların emeğiyle şekillendiği ve hangi anılara eşlik ettiğiyle ilgilidir.
Bomonti’nin hikâyesi de tam olarak böyleydi.
Bomonti’nin İstanbul’a Uzanan Hikâyesi
Bomonti ismi, İstanbul’un tarihine kazınmış özel isimlerden biridir. Bugün İstanbul’da bir semt olarak bildiğimiz Bomonti’nin geçmişinde aslında bir bira fabrikasının büyük etkisi vardır.
19. yüzyılın sonlarında İstanbul’a gelen Bomonti kardeşler, burada bira üretimine başladı. Yani markanın kökeninde İsviçreli girişimcilerin hikâyesi bulunuyordu. Bu gerçek ilk öğrendiğimde beni şaşırttı.
Çünkü kafamda yıllardır “Türk markası” olarak yer eden bir ismin başlangıç noktasında farklı bir ülkenin izlerini görmek beni düşündürdü.
Ama sonra İstanbul’un kendisini düşündüm.
İstanbul zaten böyle bir şehir değil miydi?
Farklı insanların, farklı kültürlerin, farklı hikâyelerin bir araya geldiği dev bir anlatı… Bir sokakta başka bir ülkenin mimarisini görürken, birkaç adım sonra Anadolu’dan gelen bir esnafın hikâyesine rastlayabiliyorsunuz.
Bomonti’nin hikâyesi de İstanbul’un hikâyesine benziyordu.
Başka bir yerden gelen bir fikir, Türkiye’de büyüyen bir kültüre dönüşmüştü.
Bir Markanın Milliyeti Sadece Başlangıcıyla mı Belirlenir?
Bu soruyu kendime çok sordum.
Bir markanın nereli olduğunu anlamaya çalışırken sadece ilk kurulduğu yere mi bakmalıyız? Yoksa yıllar boyunca yaşadığı yolculuğa da bakmalı mıyız?
Bomonti’nin doğuşunda yabancı bir girişim hikâyesi vardı. Ancak yıllar içinde Türkiye’de üretildi, Türkiye’de tüketildi ve Türkiye’de insanların anılarına karıştı.
Benim için asıl etkileyici taraf da buydu.
Bir akşam babamla eski fotoğraflara bakarken ona Bomonti’den bahsettim. Babam gençlik yıllarında bazı markaların insanlar için sadece ürün olmadığını anlattı.
“Bazı şeyler bir dönemin hatırası olur” dedi.
Bu cümle beni çok etkiledi.
Çünkü gerçekten de öyleydi. Bir içecek bazen sadece bir içecek değildir. Bir yaz akşamının, eski bir arkadaşlığın, kutlanan bir başarının ya da unutulmayan bir sohbetin parçası olabilir.
Bomonti Türk Birası mı? Cevabın Bende Bıraktığı His
Sorunun cevabını kısa şekilde vermek gerekirse; Bomonti’nin kökenleri İsviçreli Bomonti kardeşlerin kurduğu bira üretimine dayanır. Ancak marka, Türkiye’de doğmuş bir bira kültürünün önemli parçalarından biri haline gelmiştir.
Yani “tamamen Türk kökenli bir marka mı?” sorusuna cevap verirken tarihsel olarak hayır demek gerekir.
Fakat “Türkiye ile güçlü bağı olan, Türkiye’nin bira tarihinde önemli yere sahip bir marka mı?” diye sorarsanız cevabım kesinlikle evet olur.
Bu cevabı öğrendiğimde ilk hissettiğim şey şaşkınlıktı. Daha sonra ise garip bir şekilde umut hissettim.
Çünkü dünyadaki birçok şeyin hikâyesi tek bir çizgiden oluşmuyor. İnsanlar gibi markaların da hayatında farklı dönemler, farklı etkiler ve farklı dönüşümler oluyor.
Bir şeyin değerini sadece nereden geldiği belirlemiyor.
Bazen nerede büyüdüğü de önem taşıyor.
Defterime Yazdığım O Gece
O gece günlüğüme uzun bir yazı yazdım.
Başlığı şuydu:
“Bazı hikâyeler doğduğu yerde değil, yaşandığı yerde anlam kazanır.”
Bu cümle hâlâ aklımdadır.
Çünkü Bomonti hakkında öğrendiğim şey sadece bir bira markasının geçmişi değildi. Aynı zamanda insanların bir şeye nasıl bağlandığını anlamaktı.
Bir marka yıllarca insanların sofralarında yer alıyorsa, sohbetlerine eşlik ediyorsa ve şehirlerin hafızasında iz bırakıyorsa, artık sadece ticari bir isim olmaktan çıkar.
Kültürün küçük bir parçası haline gelir.
Kayseri’de büyüyen biri olarak bunu çok iyi anlıyorum. Bizim için bazı yemeklerin, bazı kokuların ve bazı eski eşyaların anlamı vardır. Onları değerli yapan sadece kendileri değildir. Arkalarında taşıdıkları anılardır.
Bomonti de birçok insan için böyle bir yere sahiptir.
Eski Bir Fabrikanın Bıraktığı İz
Bomonti semtinin bugün bile ismini taşıması aslında bu hikâyenin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor.
Bir fabrikanın sadece üretim yapan bir yer olmaktan çıkıp bir semtin kimliğine dönüşmesi kolay değildir. Bunun için zaman gerekir. İnsanların hayatına dokunmak gerekir.
Düşündüğümde beni en çok etkileyen şey buydu.
Bir zamanlar İstanbul’da çalışan insanlar, o fabrikanın çevresinde yaşayan aileler, o dönemin şehir hayatı… Hepsi bu hikâyenin bir parçasıydı.
Belki bugün o günleri yaşamış insanlar artık çok az kaldı. Ama isimler kalıyor.
Bazı binalar yıkılsa bile hikâyeleri yaşamaya devam ediyor.
Hayal Kırıklığından Kabule Uzanan Yol
Başta küçük bir hayal kırıklığı yaşadığımı itiraf etmeliyim.
Çünkü “Bomonti Türk birası mı?” sorusunun cevabının tamamen beklediğim gibi olmadığını görünce içimde bir boşluk oluştu.
Ama sonra fark ettim ki aslında kaybettiğim bir şey yoktu.
Tam tersine yeni bir hikâye kazanmıştım.
Bir şeyin geçmişini öğrenmek onu küçültmüyordu. Bazen daha da büyütüyordu.
Artık Bomonti’ye baktığımda sadece bir şişe görmüyorum. İstanbul’un değişen yüzünü, farklı kültürlerin birleşmesini ve insanların zaman içinde oluşturduğu ortak hafızayı görüyorum.
Bugünden Geçmişe Bakınca
Şimdi o eski günlüğümün sayfalarını açtığımda kendime gülümsüyorum.
25 yaşındaki halim, küçük bir sorunun peşinden giderek aslında büyük bir hikâyeye ulaşmış.
Hayatta bazen en güzel keşifler planladıklarımız değildir.
Bazen bir sohbet sırasında duyduğumuz tek bir cümle bizi geçmişe götürür.
Benim için o cümle “Bu bizim Türk biramız değil mi?” olmuştu.
Bomonti’nin hikâyesi bana şunu öğretti:
Bir şeyin değerini anlamak için sadece etiketine bakmamak gerekir. Arkasında hangi insanların olduğunu, hangi şehirlerde yaşadığını ve hangi duygulara eşlik ettiğini bilmek gerekir.
Belki Bomonti’nin başlangıcında farklı bir ülkenin izi vardı. Ama Türkiye’de geçen uzun hikâyesi, onu bu toprakların hafızasında özel bir yere taşıdı.
Ve benim için artık Bomonti, sadece “Türk mü değil mi?” sorusunun cevabı değil.
O, geçmişle bugün arasında kurulmuş küçük bir köprü.
Bir akşam sohbetinin, eski bir günlüğün ve yıllar sonra bile hatırlanan bir merakın hikâyesi.
Fofa olarak “Constellation nerede yayınlanıyor” konusunda hazırladığımız bu içeriğin beğeninizi kazandığını umuyoruz. Bir sonraki yazıda buluşmak üzere!